Przepis SUP, czyli art. 3b ustawy z 11 maja 2001 r. (Dz.U. 2024 poz. 433), zobowiązuje przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę gastronomiczną, który oferuje opakowania jednorazowe z tworzyw sztucznych z załącznika nr 6 lub żywność i napoje w nich zapakowane, do pobrania opłaty od użytkownika końcowego oraz do zapewnienia dostępności opakowań alternatywnych (ust. 3).
Kogo dotyczy opłata SUP w gastronomii?
Obowiązkom SUP podlega przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, który oferuje produkty z załącznika nr 6 do ustawy jako opakowanie albo żywność lub napoje w nich zapakowane (art. 3b ust. 1 ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433). Źródło: tekst jednolity ustawy w Dzienniku Ustaw.
Ten sam obowiązek dotyczy przedsiębiorców oferujących takie produkty przez automaty (art. 3b ust. 2), także gdy urządzenie stoi poza jednostką handlową lub gastronomiczną. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r. (ustawa nowelizująca, Dz.U. 2023 poz. 877).
Definicja pojęcia „produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych” znajduje się w art. 2 pkt 9e tej ustawy: to produkt wykonany w całości lub w części z tworzyw sztucznych, który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu do wielokrotnego użycia przez zwrot w celu ponownego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu. Definicja obejmuje więc także wyroby tylko częściowo z plastiku.
Co dokładnie musi zrobić lokal sprzedający na wynos?
Podmiot oferujący produkty SUP objęte opłatą musi pobrać opłatę od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1 – jednostki detaliczne, hurtowe i gastronomiczne; ust. 2 – automaty). To obowiązek lokalu, nie klienta: opłatę pobiera przedsiębiorca od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1).
Drugi obowiązek wynika z art. 3b ust. 3: przedsiębiorca zapewnia dostępność opakowań alternatywnych, wykonanych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne (w tym innych niż biodegradowalne), lub opakowań wielokrotnego użytku. Ten ustęp obowiązuje od 2024-07-01 (art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877).
Trzeci obowiązek to wpłata: pobraną opłatę przedsiębiorca wnosi na odrębny rachunek bankowy marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce jej pobrania, do 15 marca roku następującego po roku, w którym ją pobrano (art. 3d ustawy, Dz.U. 2024 poz. 433). Lokal powinien też prowadzić ewidencję wydanych produktów SUP (art. 3h ust. 1–2 i 4 ustawy).
Ile wynosi opłata i jak ją policzyć?
Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1), wydane na podstawie delegacji z art. 3c ust. 2 ustawy. Obowiązują od 1 stycznia 2024 r.
| Produkt | Stawka | Podstawa |
|---|---|---|
| Kubek na napoje (wraz z wieczkami i zakrętkami) | 0,20 zł za sztukę | rozporządzenie, Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1 |
| Pojemnik na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos | 0,25 zł za sztukę | rozporządzenie, Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1 |
Z tej stawki wyraźnie wyłączono talerze, owijki i pojemniki na napoje; podlegają one innemu mechanizmowi, opisanemu niżej.
Które opakowania podlegają opłacie punktu sprzedaży, a które innym mechanizmom?
Ustawa SUP przewiduje trzy odrębne mechanizmy. Opłata pobierana od konsumenta w punkcie sprzedaży dotyczy wyłącznie kubków i pojemników na żywność z załącznika nr 6 (art. 3b i 3c ustawy).
Zakaz wprowadzania do obrotu (art. 3i w związku z załącznikiem nr 7) obejmuje m.in. sztućce, talerze, słomki, mieszadełka i patyczki. Trzeci mechanizm to roczna opłata producenta lub importera z załącznika nr 9 (art. 3k ust. 1 i 2), płacona marszałkowi województwa do 15 marca roku następnego (art. 3l ust. 3). Jej stawka za pojemniki na żywność, kubki z wieczkami i lekkie torby na zakupy wynosi 0,10 zł za kilogram (rozporządzenie, Dz.U. 2023 poz. 2686, § 1 ust. 1 pkt 1).
Wniosek praktyczny: nie należy doliczać klientowi opłaty SUP za produkty z załączników nr 7 i 9 ani mylić jej z opłatą producenta. Warto sprawdzić w załączniku nr 6 do ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433), czy każdy używany w lokalu kubek i pojemnik tam występuje.
Jak SUP trafia do rocznego sprawozdania BDO?
Sprawozdanie SUP nie ma odrębnego kanału. Przedsiębiorcy z art. 3b ust. 1 i 2 składają je według art. 3h ust. 3 ustawy SUP jako część rocznego sprawozdania z art. 73 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Art. 73 ust. 1 pkt 2b tej ustawy wymienia ich wprost, a zakres informacji wyznacza art. 73 ust. 2 pkt 3a.
Sprawozdanie sporządza się za pośrednictwem indywidualnego konta w BDO (art. 76 ust. 2 ustawy o odpadach), do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy (art. 76 ust. 1). Adresatem jest marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce prowadzenia jednostki handlowej lub gastronomicznej albo lokalizację urządzenia vendingowego (art. 76 ust. 1 pkt 4). Termin jest taki sam jak ogólny termin sprawozdawczy BDO.
Więcej o obowiązkach lokali mobilnych znajdziesz w artykule Food truck a BDO, olej i opakowania na wynos.
Kto kontroluje przestrzeganie przepisu i gdzie są granice?
Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1–3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4 ustawy); organem egzekwującym jest wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej.
Przepis mówi o pobraniu opłaty od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1). Czy opłata dotyczy także odsprzedaży hurtowej innym przedsiębiorcom, nie rozstrzygamy tu wprost, bo przepis mówi o użytkowniku końcowym. Przy takiej sprzedaży warto zweryfikować w urzędzie marszałkowskim właściwym dla miejsca prowadzenia działalności, czy opłatę pobiera się także od odbiorcy hurtowego.
Odrębny obowiązek dotyczy oznakowania. Przedsiębiorca wprowadzający do obrotu produkty z załącznika nr 8, w tym kubki na napoje, zapewnia ich oznakowanie według rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2151 (art. 3j ustawy, od 24 maja 2023 r.); nadzoruje to wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Warto sprawdzić u dostawcy kubków, czy dostarcza je z takim oznakowaniem. O tym, kto jest „wprowadzającym” przy cateringu, przeczytasz w artykule Czy catering dla firm jest wprowadzającym opakowania?.
Co zrobić teraz w swoim lokalu?
1. Zestaw wszystkie kubki i pojemniki używane na wynos z załącznikiem nr 6 do ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433) i ustal, które podlegają opłacie.
2. Wprowadź w kasie pobieranie opłaty od klienta według stawek z rozporządzenia (Dz.U. 2023 poz. 2679): 0,20 zł za kubek i 0,25 zł za pojemnik (art. 3b ust. 1).
3. Zapewnij klientom dostęp do opakowań alternatywnych lub wielokrotnego użytku (art. 3b ust. 3).
4. Prowadź ewidencję wydanych produktów SUP (art. 3h ust. 1–2 i 4 ustawy SUP), wpłać pobraną opłatę na rachunek marszałka do 15 marca (art. 3d) i złóż roczne sprawozdanie w BDO do 15 marca (art. 3h ust. 3 ustawy SUP, art. 76 ustawy o odpadach).
5. Pizzerie z dowozem znajdą dodatkowe wskazówki w artykule Pizzeria z dowozem: opakowania SUP, auta i odpady.
Sprawdź także samą ustawę w Dzienniku Ustaw (tekst jednolity).
Stan prawny na: 2026-11-07
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Czy automat z napojami też musi pobierać opłatę SUP?
Tak. Art. 3b ust. 2 ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433) nakłada ten sam obowiązek na przedsiębiorcę oferującego produkty SUP przez urządzenie vendingowe, także gdy stoi ono poza jednostką handlową lub gastronomiczną. Sprawozdanie składa się do marszałka właściwego dla lokalizacji urządzenia (art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach). Zasady dla lokali mobilnych opisuje artykuł Food truck a BDO i opakowania na wynos.
Od kiedy lokal musi mieć opakowania alternatywne?
Obowiązek pobierania opłaty (art. 3b ust. 1 i 2) stosuje się od 1 stycznia 2024 r. (ustawa nowelizująca, Dz.U. 2023 poz. 877). Dostępność opakowań alternatywnych z art. 3b ust. 3 obowiązuje od 2024-07-01 (art. 22 pkt 2 tej ustawy). Przykłady z dostawą opisano w artykule Pizzeria z dowozem: opakowania SUP.
Czy opłata SUP lokalu to to samo co opłata producenta?
Nie. Opłatę punktu sprzedaży z art. 3b i 3c pobiera lokal od klienta. Opłatę producenta lub importera z art. 3k ustawy płaci wprowadzający produkty do obrotu, według stawki za kilogram (Dz.U. 2023 poz. 2686). Czy Twoja firma jest wprowadzającym, zależy od jej roli; omawia to artykuł Czy catering dla firm jest wprowadzającym opakowania?.